เมื่อ “คน” ได้มีโอกาสเกิดเป็น “มนุษย์ ”

คำว่า “คน” นั้น เป็น “คำไทยแท้” ซึ่งถือว่าเป็นคำใช้เรียกกลางๆ โดยใช้เรียกแทน “สิ่งมีชีวิต หรือ สัตว์ประเภทหนึ่ง” ซึ่งหากแปลตามพจนานุกรม นั้น คำว่า “คน” แปลว่า “มนุษย์” นอกจากนั้น คำว่า “คน” ยังอาจหมายถึงลักษณะนามในการใช้แทนการนับ หรือบอกจำนวนมนุษย์ เช่น 3 คน หรือ คนเหล่านั้น คนพวกนี้ ฯลฯ
ส่วนคำว่า “มนุษย์” โดยรากศัพท์ “มนะ” หรือ “มโน” ซึ่งแปลว่า ใจ นำไปสนธิกับคำว่า “อุษย์” ซึ่งแปลว่า สูง คือ “ ใจ”+ “สูง” ดังนั้น ความหมายที่ตรงตัวตามพจนานุกรมก็ คือ สัตว์ที่รู้จักใช้เหตุผล หรือ สัตว์ที่มีจิตใจสูง หรือ สัตว์ประเสริฐ ดังที่ พระพุทธเจ้า ทรงเคยตรัสว่า มนุษย์นั้นเป็น "เวไนยสัตว์" คือ เป็นสัตว์ที่พึงสั่งสอนได้ หรือสัตย์ที่สามารถนำมา ฝึกฝนอบรมได้ คือการที่สามารถสอนให้เป็นคนดีได้ และที่สำคัญที่สุดก็คือการที่สามารถฝึกฝนตนเอง ซึ่งทรงยกย่องว่าเป็น “บัณฑิต” คือ ผู้ที่มีสติปัญญา หรือ ผู้ทรงความรู้
สำหรับ คำว่า “มนุษย์” ตามหนังสือ “คู่มือมนุษย์” ของ “ท่านพุทธทาส” ได้กล่าวว่า มนุษย์ คือ ผู้ที่มีใจสูง ชนิดที่กิเลส ตัณหา อุปาทาน อันเป็นเหตุที่ทำให้เกิดทุกข์ ท่วมทับไม่ได้ เมื่อท่วมทับไม่ได้เขาผู้มีใจสูงก็เป็นผู้ชนะทุกข์ หรือ ปราศจากทุกข์โดยสิ้นเชิง ดังนั้นสิ่งที่ดีที่มนุษย์เราควรจะได้นั้นก็คือ ความไม่มีทุกข์โดยเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์นั่นเอง
นอกจากนี้ “มนุษย์” ต่างจาก“สิ่งมีชีวิต หรือ สัตว์” คือ หากพิจารณาตามคติความเชื่อใน “ไตรภูมิ” นั้น “สัตว์” ในติรัจฉานภูมิ คือ สิ่งมีชีวิตที่เอาอกคว่ำลงดิน(เดิน๔ ขา ๒ขา หรือเลื้อยไป) จะมีเฉพาะสิ่งมีชีวิตที่เรียกว่า “มนุษย์” เท่านั้นที่ไม่เอาอกลงดินเวลาเดินไป ทั้งนี้สัตว์มีสัญญาสาม คือ รู้กิน รู้สืบพันธุ์ รู้ตาย แต่สิ่งที่ “มนุษย์” มีความต่างจากสัตว์ตรงที่ มนุษย์นั้นมีความรู้ธรรมสัญญา คือ รู้ธรรมะ รู้ผิด รู้ชอบ รู้ชั่ว และรู้ดี

ดังนั้นเมื่อเรามีโอกาสเกิดมาเป็น “มนุษย์” หากการที่เราจะดำเนินชีวิตโดยการปล่อยชีวิตไปเพียงแค่ “การกิน-ถ่าย-นอน-สืบพันธุ์” ย่อมถือเป็นการดำเนินชีวิตที่ปล่อยโอกาสสูญเปล่าอย่างน่าเสียดาย ดังนั้นผู้ที่เป็นมนุษย์ ผู้ที่ซึ่งมีใจสูง ชนิดที่กิเลส ตัณหา อุปาทาน ไม่สามารถท่วมทับไม่ได้ ดังที่ “ท่านพุทธทาส” ได้กล่าวว่า เป็นผู้ที่สามารถเข้าถึงศิลปะของการครองชีวิตซึ่งมีระเบียบปฏิบัติ อันได้แก่ ความงดงานในเบื้องต้น คือ ศีลบริสุทธ์ มีความงดงามท่ามกลาง ด้วยการมีจิตใจสงบเย็น เหมาะสมที่จะทำงานในด้านจิต และมีความงดงามในเบื้องปลาย ด้วยความสมบูรณ์แห่งปัญญา คือการรู้แจ้งสิ่งทั้งปวงว่าอะไรเป็นอะไร จนไม่มีความทุกข์เกิดทุกข์เพราะสิ่งทั้งปวงนั้น โดยที่ใครมีชีวิตอยู่ด้วยความงาม 3 ประการ ถือว่าเป็นผู้มีศิลปะของการครองชีวิตอย่างสูงสุดนั่นเอง

******************************************
ข้อมูลเพิ่มเติมที่ www.drpracha.com